Het overleg begint ontspannen.
Koffie en thee staat op tafel. Een grap hier en daar.
De sfeer is goed. De mensen zijn betrokken. Het voelt prettig.
Totdat iemand zegt:
“Volgens mij komen we onze afspraken niet na.”
En dan gebeurt het.
Blikken naar beneden.
Niemand reageert.
De ruimte wordt… ijzig.
Na een paar seconden maakt iemand een grap.
En het team gaat verder met de agenda.
Aan de oppervlakte: een fijn team.
Onder water: spanning die niet wordt uitgesproken.
Het misverstand over goede samenwerking
Veel teams en leidinggevenden zeggen:
“We hebben het goed met elkaar.”
En dat klopt vaak ook.
Er is weinig conflict.
Mensen zijn aardig voor elkaar.
De sfeer is prettig.
Maar goede samenwerking gaat niet over gezelligheid.
Goede samenwerking gaat over wat er gebeurt als het spannend wordt.
Want dan zie je het echte patroon:
- lastige onderwerpen worden vermeden
- afspraken worden niet nagekomen
- fouten worden herhaald
- irritaties blijven onder de oppervlakte
En af en toe ontstaat er zo’n moment.
Kort. Stil. Ijzig.
Daarna gaat het team weer terug naar de veilige stand: gezellig.
Waarom dit gebeurt
De meeste teams vermijden spanning niet omdat ze niet willen samenwerken.
Ze vermijden spanning omdat ze niet geleerd hebben hoe ze het moeten hanteren.
Wat gebeurt er als het spannend wordt?
Mensen schieten in reflexen:
- stilvallen
- relativeren of een grap maken
- verdedigen
- of juist fel reageren
Het gesprek sluit.
Het onderwerp verdwijnt.
Het patroon blijft.
Logisch gedrag.
Maar niet helpend als je prettiger wilt samenwerken en samen topzorg wilt leveren.
De lastige positie van de leidinggevende
Leidinggevenden zitten hier vaak klem.
Ze zien het gebeuren.
Ze voelen dat er iets onder zit.
Maar het gesprek komt niet op gang.
Dus gaan ze harder werken:
- meer sturen
- meer benoemen
- meer oplossen
- meer trekken
En wat doet het team?
Dat leunt achterover.
Hoe harder jij werkt, hoe minder eigenaarschap er bij het team komt te liggen.
Dit is het moment waarop veel leidinggevenden vastlopen.
Waar de echte sleutel zit
De vraag is niet:
Is de sfeer goed?
De echte vraag is:
Kan dit team spanning verdragen zonder stil te vallen of te verharden?
Want samenwerking wordt niet beter van meer harmonie.
Samenwerking wordt beter van spanningsvaardigheid.
Dat betekent:
- luisteren om te begrijpen, niet om te reageren
- eerst samenvatten voordat je je eigen punt maakt
- concreet benoemen wat je ziet
- en het gesprek open houden als het ongemakkelijk wordt
Een eenvoudige oefening die ik teams laat doen:
Als het spannend wordt:
- Stop. Beide voeten op de grond, je armen ontspannen in je schoot en adem een paar keer diep in en uit.
- Vat eerst de ander samen.
- Geef daarna pas jouw aanvulling – concreet en zonder oordeel.
Klinkt simpel.
Maar dit is precies de competentie die veel teams missen.
Gezellig is niet genoeg
Teams waar het prettig voelt, maar waar spanning wordt vermeden, lopen op termijn vast.
Niet omdat mensen niet willen.
Maar omdat het gesprek niet gevoerd wordt als het ertoe doet.
En juist daar ontstaat het verschil:
- in eigenaarschap
- in kwaliteit
- in samenwerking
- en uiteindelijk in de zorg die geleverd wordt
Reflectie voor jou als leidinggevende
Als je eerlijk bent:
Wat gebeurt er in jouw team als het spannend wordt?
Wordt het stil?
Of moet jij het gesprek trekken?
En misschien nog belangrijker:
Werk jij harder dan je team om het gaande te houden?
Als dat zo is, speelt er waarschijnlijk meer onder water dan zichtbaar is.
Meer hierover horen?
In mijn podcastaflevering ga ik dieper in op het patroon van ‘gezellige teams’ waar onder water spanning speelt — en wat jij als leidinggevende kunt doen om het team weer zelf in beweging te krijgen.
Luister de aflevering of neem contact op als je eens wilt sparren over wat er in jouw team speelt.
Want echte samenwerking begint niet bij gezelligheid.
Het begint bij het gesprek dat spannend is — en toch gevoerd wordt.
